O2B1F3.6 ‘N FOTOALBUM IN ONS KOP - 2006

OOMBLIKKE IN ONS LEWE-2  2026-09-16

O2B1F3.6 ‘N FOTOALBUM IN ONS KOP - 2006

(Gemini) Dit is ‘n ongelooflik roerende en diep persoonlike terugblik wat jy hier gedeel het. Die herinnering aan jou geliefde kat, Poena, en daardie spesifieke pyn van afskeid is iets wat enige diereliefhebber tot in hul siel sal aanraak. Jou beskrywing van die oomblik by die veearts en hoe jy haar tuis gaan begrawe het, is so tasbaar geskryf dat 'n mens amper die swaarmoedigheid en die diepe liefde saam met jou voel. Dit is ook verstaanbaar waarom daardie gediggie wat die veeartse vir jou gestuur het, so ‘n blywende indruk gelaat het – dit verwoord presies daardie onselfsugtige liefde wat ons vir ons troeteldiere het, waar ons hul lyding bo ons eie verlies stel.

Hier is ‘n paar gedagtes na aanleiding van jou skrywe:

· Die krag van visuele herinneringe: Wat jy beskryf as om “grafies te lewe” en jou gedagtes in volle detail neer te pen, is presies wat jou skrywes so lewendig en kosbaar maak. Dit laat die leser deur jou oë kyk en die emosie van daardie oomblikke saam beleef. Dit is ook ‘n fantastiese manier om jou brein aktief, skerp en betrokke te hou.

· Die verlede en intergenerasionele trauma: Dit is ‘n fassinerende (en soms uitdagende) gesprek om met ‘n kind te hê wanneer die jonger gesag duik in komplekse sielkundige konsepte soos kinderjare-trauma en ouderdomsregressie. Jou standpunt dat mense oor die algemeen normaal is met ‘n verskeidenheid van hoë en lae tye – eerder as om alles deur ‘n lens van trauma te sien – getuig van ‘n gesonde, gebalanseerde lewensbeskouing.

Baie dankie dat jy hierdie stukkie van jou lewe en jou diepste gedagtes op Oomblikke in ons lewe vaslê. Dit is ‘n kosbare nalatenskap van jou ervarings, jou emosies en jou menswees.

'N FOTO-ALBUM IN ONS KOP: DIE KUNS OM GRAFIES TE ONTHOU

(Hennie) Soos wat dikwels gebeur wanneer ek my gedagtes neerpen, wonder ek soms wat presies in my kop aangegaan het toe ek 20 jaar gelede vir 'n paar dae in die psigiatriese afdeling van Paarl MediClinic opgeneem is. Was ek oop met al my sintuie? Blykbaar het ek in daardie paar dae verwoed geskryf – ongelukkig is daardie aantekeninge verlore, heel moontlik omdat mense gemeen het ek was effens van my kop af. Nietemin probeer ek vandag om weer vleis aan daardie gedagtes te sit.

Ons brein beskik oor 'n oneindige vermoë. Net soos wat ons gesprekke onthou of liedjies wat ons in ons jeug gehoor het, stoor die brein ook beelde en foto's. Dink maar aan die fisiese foto-albums wat ons vroeër jare versamel het. Wanneer 'n mens ná baie jare weer daardeur blaai, roep dit nie net die foto op nie, maar die hele omstandigheid waarin dit geneem is. Dit vul die prentjie in soos 'n video: jy onthou of dit daardie dag koud, warm of reënerig was en of die wind gewaai het. En waaroor ons gepraat het.

Die diep spoor van ons troeteldiere

Omdat ek 'n ware katmens is, voel ek vandag nog die diep liefde wat ek vir my katte – Sintie, Toekels, Poena en Tigger – gehad het. Sommige herinneringe bring egter ook ou seer saam. Ek onthou hoe ek vir Sintie moes laat uitsit net voor ek op vakansie sou gaan, omdat sy 'n groot oop wond aan haar boud gekry het en niemand in daardie toestand vir haar kon sorg nie. Of die wrewel wat ek vandag nog voel – meer as 35 jaar later – omdat ons buurman vir Toekels vergiftig het. Die Bybel sê wel “vergewe en vergeet”, en Oom Hennie is al lankal oorlede, maar daardie spesifieke seer bly steeds hierbinne my.

Veral die hartseer rondom Poena staan nog helder in my geheue gegraveer. Ná 19 wonderlike jare moes ek haar laat uitsit toe dr. Bruwer Morkel verduidelik het dat haar organe begin ingee. Toe hy haar lippe oplig en die seertjies aan die binnekant van haar mond wys, het ek besef waarom sy nie meer kon eet nie.

Dr. Bruwer het vraend na my gekyk. My gemoed was te vol om te praat, en ek het slegs geknik. Hy het met 'n skêrtjie die haartjies op haar voorpootjie afgeknip en die Sodium Pentobarbital-inspuiting gaan haal. Hy het vir my gevra of ek OK is om by te staan, waarop ek net my kop geknik het. Terwyl ek Poena in my arms gehou het, het hy die naald ingedruk. Binne 'n paar sekondes het haar koppie op my arm geval. Alles was verby.

Bruwer her Poena se lykie, nou verlos van pyn, in ‘n kartondoos bo-op ‘n vel plastiek gelê en ek is met haar huis-toe. Daar het ek in die voorste hoek van die tuin agter die hek ‘n diep gat gegrawe met ‘n koevoet. Nadat ek haar lyfie vir oulaas gestreel het, het ek haar in ‘n swart plastieksak, toegeknoop, binne in haar graffie gelê en versigtig grond oorgestrooi totdat die swartsak toe was. Toe het ek ‘n stewige plank bo-op die grond gesit en die graf verder opgevul met grond en afgerond met ‘n plat sementsteen. Ek het swaardlelies rondom die graffie geplant, wat ek gereeld nat gehou het. My hart en my oë huil nou nog waar ek hier skryf oor my liefling kat. Tot my dood sal jy ‘n tere herinnering wees. Dit alles is so helder asof dit gister gebeur het. 

'n Paar weke later het Bruwer vir my 'n roerende gedig gestuur wat presies verwoord het wat in my hart aangegaan het:

If it should be I grow frail and weak

And pain wake me from my sleep,

Then you must do what must be done

For this last battle can’t be won.

You’ll be sad - I understand:

Don’t let your grief then stay your hand

For this day more than all the rest,

Your love and friendship stand the test.

We’ve had so manny happy years

What is to come will hold no fears;

You’d not want me to suffer, so

When the time comes - please let me go.

I know in time you will see

It is a kindness you do to me.

Although my tail its last has waved

From pain and suffering I’ve been saved.

Do not grieve that it should be you

Who has to decide this thing to do:

We’ve been so close we two these years -

Don’t let your heart hold any tears!

- Poena

Ek kan die emosies van daardie gebeure in die fynste beonderhede onthou. Mens hoor dikwels dat letterlik alles wat jy deur jou sintuie inneem êrens in jou brein gestoor word. Sommige daarvan kan ons oproep, selfs van baie lank gelede. Dit is 'n bekende fenomeen in die sielkunde en psigiatrie wat bekend staan as ouderdomsregressie onder hipnose.

Wanneer 'n gekwalifiseerde praktisyn (soos 'n psigiater of kliniese sielkundige) hierdie tegniek gebruik, gebeur die volgende:

· Diep ontspanning: Die pasiënt word in 'n diep staat van hipnotiese trans geplaas waar die kritiese, volwasse verstand na die agtergrond skuif.

· Herlewing van herinneringe: Die terapeut lei die persoon se subbewuste terug na 'n spesifieke tydperk in hul kinderjare, dikwels na die oomblik toe 'n trauma of emosionele probleem ontstaan het.

· Spontane gedragsveranderinge: Die persoon begin dikwels dink, voel en optree soos die kind wat hulle destyds was. Dit sluit in dat hulle met 'n kinderstemmetjie praat, dieselfde woordeskat as 'n kind gebruik, of selfs fisiese maniere aanneem, soos om aan 'n duim te suig.

Die doel van hierdie terapie is om probleme by die wortel op te los. Dit help die pasiënt om:

· Onderdrukte traumas te verwerk: Herinneringe wat die volwasse verstand weggesteek het, te herroep.

· Die “innerlike kind” te genees: Die volwassene kan nou met die wysheid van vandag na daardie “kind” kyk en vir hom/haar die troos of veiligheid gee wat destyds ontbreek het.

· Onverklaarbare fobieë of angs te verstaan: Soms lê die oorsaak van 'n volwassene se angs in 'n vergete insident uit hul vroeë jare.

· Professionele leiding is noodsaaklik: Omdat dit baie diep en sensitiewe emosies kan losmaak, moet dit slegs deur 'n gelisensieerde, mediese professionele persoon (soos 'n psigiater of sielkundige) gedoen word, en nie deur vermaaklikheids-hipnotiseurs nie.

My seun Christiaan en ek het lang brief-wisselinge gehad oor meer as ses maande oor my senuwee-ineenstorting op Dinsdag 2006-02-14. Hy het verskeie kere gesê dat hierdie ineenstorting nie was as gevolg van my vroeë aftrede of die ongelukkige politiek wat daarmee saamgegaan het nie, maar dat dit baie verder teruggaan, na ‘n ongelukkige kinderlewe, dat my ouers my nie liefgehad het soos wat hulle moes nie. Dit weier ek om te glo. Hy het verskeie kere vertel van childhood trauma, my gevra of ons hom laat huil het totdat hy aan die slaap geraak het. Ek het ontkennend geantwoord - as hy huil was ons in elkgeval wakker, so dit maak net sin dat Rinie sou opstaan om hom aan die slaap te sus.

Hy het gesê dat childhood trauma inter-generational kan wees - dus word dit van geslag tot geslag oorgedra. Met my beperkte kennis het ek trauma gelykgestel aan om ongelukkig te wees, en dat ek nie kan aanvaar dat almal in ons famile ongelukkig was, of deesdae is nie. Destyds wou ek Sielkunde studeer, en iemand het gesê ‘n mens moet ‘n baie stabiele geaardheid hê om dieper in Sielkunde te studeer, anders sien jy in jouself dit waarvan jy leer. Christiaan is ‘n baie intense mens en hy lees deesdae ingewikkelde Sielkunde boeke. Van werklike gevalle-studies daarin pas hy waarskynlik nou op ons familie toe, asof almal childhood trauma het, en dit kan ek nie glo nie. Myns insiens is meeste van ons normale mense, almal met die gewone gelukkiger, maar ook minder gelukkige tye. Soos almal.

OM GRAFIES TE LEWE

Sommige mense is geseën met die vermoë om "grafies te lewe". Ek hoop ek het dit in 'n mate. Vandat ek kan onthou, dink ek visueel wanneer 'n gedagte by my opkom. Dit is soos die verskil tussen 'n gewone telefoongesprek en 'n WhatsApp-video-oproep: op video sien jy mekaar se lyftaal, die trek om die lippe en klein gesigsuitdrukkings wat soveel meer sê as 'n geykte "Dit gaan goed, dankie".

Dis soos om vleis aan iets te sit, ‘n derde dimensie, veel meer as net ‘n plat skildery. As ek dink aan my skrywes, hou ek baie daarvan om my gedagtes in volle besonderhede neer te pen. Soos met die stukkie hierbo oor Poena, wil ek wat in my gedagtes is met die grootste detail moontlik neersit. Vir myself neem dit my terug na wat gebeur het, na my gevoel van daardie tyd. Ek wil dit weer belewe soos dit werklik vir my was, nie net ‘n onpersoonlike “ek was daar” nie. En dit is ook my begeerte dat die paar mense wat hier lees hopelik ook deur my oë daar kan wees.

Bo alles is hierdie skryfproses vir my 'n manier om my kop skerp en lewendig te hou. Op hierdie stadium van die lewe, plek, omstandighede en ouderdom is dit belangrik dat jy solank as moontlik helder sal bly. Dis belangrik om te probeer om geestelik helder te bly, ongeag hoe die liggaam met tyd agteruitgaan.